Lichamelijke ongemakken tijdens de zwangerschap

Een zwangerschap is een mooie periode. Maar een zwangerschap kan ook momenten met zich meebrengen waarop je je  minder goed voelt. Onder andere door allerlei kleine ongemakken, de zogenaamde zwangerschapsklachten. Hieronder een paar veelvoorkomende klachten op een rij met – zo mogelijk – tips om de klachten te verminderen.

Tijdens de zwangerschap is het normaal om meer en dunnere afscheiding te hebben. Dit komt door de verhoogde doorbloeding van de vagina. Zolang je geen klachten hebt is er niets aan de hand. Heb je naast veel afscheiding ook jeuk of pijn, dan kan dat komen door een vaginale schimmelinfectie. Neem dan contact op met de huisarts.

Door de groei van de baarmoeder komt er spanning op de banden die aan de baarmoeder vastzitten. Dat geeft vaak een wat stekend of drukkend gevoel in de liezen of in de vagina. Bij de één is die pijn er af en toe, andere vrouwen hebben er gedurende de hele zwangerschap last van. Helaas is er niet veel aan te doen. Doe het wat rustiger aan, til geen zware tassen en draai rustig om in bed. Soms helpt het een buikband te dragen om de banden wat te ontlasten.

In het begin van de zwangerschap wordt maagzuur veroorzaakt doordat de sluitspier van de maag verslapt raakt. Dit komt door het hormoon progesteron. Bovendien is de hoek tussen de maag en slokdarm minder scherp waardoor het maagzuur makkelijker terug kan lopen in de slokdarm. Bij een gevorderde zwangerschap kan de druk van de baarmoeder tegen de maag maagzuur veroorzaken.
Een aantal tips om brandend maagzuur te verhelpen:

  • probeer rechtop te zitten waardoor er meer ruimte in de buikholte komt
  • draag niet te strakke broeken
  • vermijd sterk gekruid of vet eten, koolzuurhoudende dranken, koffie, alcohol en sigaretten
  • eet kleine porties en ga niet meteen liggen na het eten
  • wat stukjes brood, beschuit, vla, yoghurt, kwark of melk willen nog wel eens zorgen dat de klachten verminderen
  • middelen als Rennie, Antagel of Regla pH kan je zonder problemen gebruiken in de zwangerschap

Duizeligheid kan vele oorzaken hebben, maar is vrijwel nooit ernstig. Het kan bijvoorbeeld komen door een te lage bloeddruk, een laag ijzergehalte, lage bloedsuikers of hyperventilatie. Als de zwangerschap gevorderd is, kan het ook komen doordat de grote baarmoeder ervoor zorgt dat het bloed minder gemakkelijk terugstroomt naar het hart. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren als je op je rug ligt. Op de zij gaan liggen of rustig gaan zitten kan dan helpen. Sta niet al te plotseling op. Om het suikergehalte in het bloed op peil te houden is het belangrijk om tijdens de zwangerschap geen maaltijden over te slaan. Ook is het verstandig altijd iets te eten of drinken mee te nemen.

We controleren tijdens de zwangerschap niet meer standaard het gewicht. Toch is het van belang om je gewichtstoename in de gaten te houden. Ideaal is tussen de 10 en de 15 kg toename (afhankelijk van jouw gewicht voor de zwangerschap).
Het advies is niet te ‘eten voor twee’, niet te veel te snoepen en niet te veel vruchtensappen en frisdranken te drinken. Eet volgens de schijf van vijf: gezond en gevarieerd. Blijf voldoende in beweging. De baby groeit gestaag in de zwangerschap of de moeder nu veel of weinig aankomt.

Harde buiken zijn heel normaal tijdens de zwangerschap. De baarmoeder is een spier en die trekt soms samen. De mate waarin harde buiken bij iemand voorkomen is heel individueel. De een ervaart al vanaf halverwege de zwangerschap regelmatig harde buiken, terwijl de ander er de hele zwangerschap geen last van heeft. Zolang er geen regelmaat in zit en de harde buiken niet pijnlijk zijn, hoeft je je hier geen zorgen over te maken. Heb je heel veel last van harde buiken dan kan het betekenen dat je te druk bent geweest en even een dagje rustig aan moet doen. Een warme kruik of warme douche of bad helpen vaak ook goed. Soms kunnen harde buiken een teken zijn van een blaasontsteking. Laat bij twijfel altijd voor de zekerheid urine bij de huisarts controleren.

Omdat er tijdens de zwangerschap ongeveer anderhalve liter extra bloed wordt aangemaakt, moet het hart vanzelfsprekend harder werken om dat rond te pompen. Je hartslag kan om die reden hoger zijn dan voor de zwangerschap en dit kan voelen als hartkloppingen. Dit is heel normaal en is niets om je zorgen over te maken.

Tijdens de zwangerschap gaat de baarmoeder steeds zwaarder drukken op het bekken en de bloeddoorstroming werkt trager. Hierdoor kan kramp in de benen ontstaan. Vooral tijdens het slapen kan je hier veel last van hebben. Zorg voor een goede bloeddoorstroming door veel te bewegen (wandelen, fietsen) en eventueel wat eenvoudige oefeningen voor het slapen gaan. Wat vaak goed helpt: benen strekken en de tenen naar de neus laten wijzen. Verhoog het voeteneinde van het matras en draai in bed cirkelende bewegingen met de voeten.

Meestal is misselijkheid het eerste zwangerschapssignaal. Vooral ’s morgens bij het wakker worden, voelen veel zwangeren zich niet lekker. Soms hoort hier overgeven bij. Wat kan helpen is al iets te eten voordat je opstaat, de dag rustig beginnen en wat vaker over de dag verspreid kleine beetjes eten: zesf à acht keer per dag in plaats van drie grote maaltijden. Vermijd vet eten en kies voor licht verteerbaar voedsel. Meestal is de misselijkheid na twaalf tot zestien weken verdwenen.

Sommige vrouwen omschrijven het als een gevoel dat je benen willen rennen terwijl jij juist wil slapen. Of een soort eindeloos gekriebel dat maar niet wil ophouden. Het is een typische zwangerschapskwaal. Het vervelende gevoel ontstaat doordat onder invloed van de zwangerschapshormonen de wanden van de bloedvaten slapper worden. Bovendien is er meer bloedvolume in het lichaam. Er komt dus meer druk op de vaatwanden, vooral in de benen.

Wat helpt:

  • beweging
  • de benen afwisselend spoelen met warm en koud water
  • zo min mogelijk met de benen over elkaar zitten
  • de benen wat hoger in bed leggen (op een kussen bijvoorbeeld)

Onder invloed van zwangerschapshormonen kan de huid veranderen. Veel vrouwen krijgen een wat beter doorbloede huid en hebben blozende wangen. Ook kunnen er pigmentvlekken ontstaan. Vaak gebeurt dat in het gezicht en dat wordt een zwangerschapsmasker genoemd. Aan die bruine of gelige vlekken is weinig te doen. Ga daarom liever niet in de zon zitten, want hierdoor worden de pigmentvlekken nog donkerder. Smeer de huid in de zomer in met zonnebrandcrème met een hoge beschermingsfactor.

Onder invloed van hormonen verweken de bindweefsels die normaliter het bekken stevig bij elkaar houden. Hierdoor kan je, ook als je nog niet eens zo ver bent in de zwangerschap, last hebben van rugpijn of van pijn in het bekken. Later in de zwangerschap kunnen rugklachten veroorzaakt worden door een verkeerde houding.

Tips om rugpijn en bekkenpijn te voorkomen of te verminderen:

  • Draag goede, lage, schoenen.
  • Let op de lichaamshouding: loop goed rechtop en maak geen holle rug.
  • Bij het uit bed stappen: draai eerst op de zij voordat je rechtop gaat zitten.
  • Voor vrouwen die op hun zij slapen, kan het helpen een kussen tussen de benen te leggen.
  • Sta niet te lang in dezelfde houding maar wissel houdingen zoveel mogelijk af.
  • Vermijd zo veel mogelijk traplopen, dweilen, stofzuigen en bukken.
  • Eventueel kan een bekkenband helpen voor wat extra stevigheid.

 

Blijven de klachten aanhouden of verergeren ze, ga dan eventueel naar een (in zwangerschap gespecialiseerde) fysiotherapeut of mensendieck therapeut.

In de zwangerschap komen spataderen en aambeien veel voor. Ze worden veroorzaakt door bindweefselverslappende hormonen en een verminderde doorbloeding in de benen. Spataderen komen voor op de benen, in de liezen, maar ook op de schaamlippen. Spataderen op of rond de anus worden aambeien genoemd. Zorg voor een goede doorbloeding in de benen door regelmatig te lopen, maar neem ook op tijd weer rust. Ga na een lange dag lekker met de benen omhoog zitten. Een koud kompres tegen de spataderen kan de pijn verzachten. Wisselbaden, dus afwisselend de benen onder een koude en warme douche kan ook helpen. Als de spataderen toenemen kan het nodig zijn om steunkousen aan te laten meten. Dit kun je via de huisarts regelen. Tegen aambeien kan je zalf of zetpillen gebruiken.
Zorg ervoor dat de ontlasting soepel blijft door veel te drinken, veel te bewegen en voldoende vezels te eten.

Gedurende de zwangerschap groeien buik en borsten in een relatief korte tijd erg veel. Bij veel vrouwen nemen de heupen, bovenbenen en billen ook veel rondere posities aan dan voor de zwangerschap. Door het rekken van de huid kunnen er scheurtjes in het onderhuidse bindweefsel ontstaan. Dit uit zich als zwangerschapsstriemen (striae). Helaas is dit nauwelijks te voorkomen. Op den duur zal het wel minder zichtbaar worden.

In de zwangerschap is het heel normaal om vaker te moeten plassen. Dit komt doordat de zwangerschapshormonen de sluitspier van de blaas verslappen. Ook neemt de druk op de blaas toe door de groei van de baarmoeder. Veel vrouwen hebben tijdens de zwangerschap last van ongewild urineverlies. Om dit te beperken is het belangrijk om iedere dag de bekkenbodemspieren te trainen. Heb je naast veel moeten plassen ook pijn bij het plassen of pijn in de onderbuik, dan is het verstandig bij de huisarts de urine te laten controleren op blaasontsteking.

De eerste drie maanden van de zwangerschap zijn niet voor alle zwangeren even leuk. Vermoeidheid komt vaak voor, onder andere door zwangerschapshormonen. Neem daarom voldoende rust. Meestal komt na een week of twaalf weer veel van de oude energie terug. Zwangerschap is topsport en vereist daarom zoveel mogelijk rust en regelmaat. Probeer verspreid over de dag momenten van rust te creëren. Slapen is niet altijd mogelijk en nodig, maar een moment van rust is goed voor moeder en kind.

De darmen werken trager tijdens de zwangerschap. Dat gebeurt onder invloed van de zwangerschapshormonen. Er wordt meer vocht onttrokken uit de ontlasting en hierdoor kunt u last krijgen van obstipatie (verstopping). Veel water drinken (meer dan 2 liter per dag) is de beste remedie. Ook bewegen en vezelrijk eten helpt (rauwkost, fruit en volkorenproducten). Verder kunnen één of twee glazen Roosvicee laxo per dag goed helpen.

Het lichaam houdt tijdens de zwangerschap steeds meer vocht vast, zeker aan het einde. Daardoor kun je last krijgen van dikkere enkels. Leg de benen wat hoger als je zit en zet het voeteneinde van het bed iets omhoog door bijvoorbeeld een kussen onder het matras te leggen. Bewegen is ook goed, te lang stilstaan juist niet. Draag geen knellende schoenen of sokken. Koud nadouchen stimuleert de bloedsomloop. Ook in de handen kun je vocht gaan vasthouden. Doordat de zenuwen in de handen bekneld raken, kun je ook last krijgen van tintelende vingers. Beweging kan helpen. Ook het ’s nachts dragen van speciale skate-polsbeschermers kan de tintelende vingers verminderen; die zorgen er met een spalkje voor dat de handen recht blijven liggen, zodat de zenuwen minder bekneld raken.